Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2010

Ο Χάρτης της Αιτωλοακαρνανίας περίπου 2500 χρόνια πριν


Γράφει ο Λίνος Γ.Υφαντής, φιλόλογος
Ο εικονιζόμενος χάρτης που βλέπετε εκδόθηκε το 1926 και αναπαριστά την αρχαία Ελλάδα. Δημοσιεύτηκε το 1926 από τους Velhagen Klafing και φυλάσσεται στο Πανεπιστήμιο Austin του Τέξας, όπου και υπάρχει στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου.
Όπως παρατηρούμε, πολύ διαφορετική ήταν η Αιτωλοακαρνανία πριν 2500 χιλιάδες χρόνια περίπου .
Το νοτιοδυτικό τμήμα της, στις σημερινές εκβολές του Αχελώου είναι τελείως διαφορετικό: Απέναντι στους σημερινούς νήσους Εχινάδες, δεν υπήρχε η σημερινή πεδινή περιοχή, αλλά αντίθετα ήταν καλυμμένη με νερό Όπως μας λέει χαρακτηριστικά ο Θουκυδίδης η περιοχή των Οινιάδων το χειμώνα λίμναζε από τα νερά του Αχελώου και έκανε τη στρατοπέδευση σ’ αυτή αδύνατη. Την εποχή αυτή ο ποταμός Αχελώος λέγεται ότι ήταν πλωτός μέχρι την πόλη Στράτος.
. Η πόλη των αρχαίων Οινιαδών ήταν ένα από τα σπουδαιότερα αρχαία Λιμάνια, εγκαταστάσεις των οποίων σώζονται ακόμα και σήμερα(!). Εκεί έγινε και η ναυμαχία Αθηναίων-Μακεδόνων το 323 π.χ.
Καλυμμένη με νερό ήταν επίσης μεγάλο τμήμα της πεδινής περιοχής νότια του όρους Αράκυνθος, όπου σχηματίζονταν μικρά νησάκια. Αναφερόμαστε σε εκτάσεις πλησίον των σημερινών λιμνοθαλασσών του Αιτωλικού και του Μεσολογγίου. Αντ΄αυτού η θέση των αρχαίων πόλεων Καλυδώνα και Πλευρώνα ήταν πολύ πιο κοντά στη θάλασσα από ότι είναι σήμερα, για αυτό και είχαν τεράστια στρατηγική σημασία.
Ο χάρτης των πόλεων ήταν τελείως διαφορετικός. Από τη μια οι Ακαρνανικές πόλεις: Στη περιοχή της σημερινής Ακαρνανίας δεσπόζουν στη περιοχή της Αμφιλοχίας η Λιμναία ( ήταν πιο κοντά στη σημερινή πόλη από ότι δείχνει ο χάρτης) και το Αμφιλοχικό Άργος, η Μεδεών ( κοντά στη σημερινή Κατούνα), το Θύρρειο ( έδρα του Κοινού των Ακαρνάνων για πολλά χρόνια όπως και η αρχαία πόλη «Στράτος»), ενώ παράλληλα στις δυτικές ακτές της Ακαρνανίας από βόρεια προς νότια διακρίνονται το Ανακτόριο ( κοντά στη σημερινή Βόνιτσα), το Σόλλιον ( Πάλαιρος) η Αλυζία, ( κοντά στο σημερινό Μύτικα), ο Αστακός και φυσικά η αρχαία πόλη των Οινιαδών.
Αντίθετα στη Αιτωλία παραθαλάσσιες πόλεις στο σημερινό Πατραϊκό Κόλπο διακρίνονται: Η Πλευρώνα, η Καλυδώνα, η αρχαία Χαλκίδα ( που μέρος της είναι βυθισμένο πια στο Πατραϊκό κόλπο, η Μακύνεια και φυσικά η Ναύπακτος. Στην ενδοχώρα δεσπόζει φυσικά το Θέρμο, έδρα του Κοινού των Αιτωλών , οι παραλίμνιες πόλεις Λυσιμαχεία, Πάμφιο, Θέστιο και φυσικά το αρχαίο Αγρίνιο, το οποίο ήταν ήδη γνωστό στους αρχαιολόγους.

Αξιοσημείωτα.
Για κάποιες περιοχές οι πληροφορίες είναι συγκεχυμένες. Προφανώς αυτός είναι και ο λόγος που δεν αποτυπώνονται στο χάρτη που βλέπετε.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η λίμνη Βουλκαριά, κοντά στη σημερινή Βόνιτσα. Σύμφωνα με κάποιες εκδοχές η Βουλκαριά ήταν λιμνοθάλασσα εκείνη την εποχή και τα νερά της έφτανα ως τον Αμβρακικό κόλπο. Από τη σημερινή Βουλκαριά διέφυγε στην αρχαιότητα , σύμφωνα με εκτιμήσεις ιστορικών, η Κλεοπάτρα και Αντώνιος με το στόλο τους ύστερα από την ήττα του στόλου τους στο ¨Ακτιο το 31 π.χ. μέσω ενός καναλιού. Αυτό λέγεται ότι είχε διανοιχθεί με εντολή της βασίλισσας της Αιγύπτου, το οποίο ξεκίναγε από τη λίμνη και κατέληγε κοντά στη σημερινή Πάλαιρο.
Κλείνοντας αξίζει να αναφέρουμε ότι σύμφωνα με αρχαίους συγγραφείς η Αιτωλοακαρνανία ήταν ενωμένη στην αρχαιότητα με τη Λευκάδα. Συγκεκριμένα ο αρχαίος γεωγράφος Στράβων στο έργο του «Γεωγραφικά» αποκαλεί ουσιαστικά την Λευκάδα «Χερσόνησο της Γης των Ακαρνάνων» ( Ακτήν Ηπείρον) ενώ την απέναντι απ’την Ιθάκη και την Κεφαλλονιά περιοχή ονομάζει «Ηπειρον» εννοώντας την Ακαρνανία˙
( Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ''Ρίζα Αγρινιωτών'' )

Τρίτη, 24 Αυγούστου 2010

Τα ναυάγια στις νότιες ακτές της Αιτωλοακαρνανίας.


Γράφει ο Λίνος Υφαντής
( αναδημοσίευση από το περιοδικό "Επίκαιρα Αιτωλοακαρνανίας")
Η Αιτωλοακαρνανία έχει ως γνωστόν πλούσια αλλά ανεξερεύνητη ιστορία. Υπάρχει μια πτυχή της όμως που έχει έρθει ακόμα λιγότερο στο φως της δημοσιότητας. Δεν είναι άλλη από τα μυστικά που κρύβουν οι ακτές της: Ναυάγια εμπορικών και πολεμικών πλοιών, επτασφράγιστα μυστικά της ιστορίας. Συνολικά οι Επιστήμονες από το Τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών οι οποίοι ερεύνησαν εξονυχιστικά τον πυθμένα του Πατραϊκού Κόλπου για μια δεκαετία, στο πλαίσιο χαρτογράφησής του εντόπισαν 14 ναυάγια Πολλά από αυτά βυθίστηκαν εξαιτίας των ναρκών που υπήρχαν στη θαλάσσια περιοχή του Πατραικού κόλπου Συγκεκριμένα καταγράφηκαν συνολικά 840 νάρκες αγκυροβολημένες σε βάθη 4 & 15 μ.,, 18 μαγνητικές νάρκες βυθού και 444 αντιναρκαλιευτικοί πλωτήρες σε βάθος 4 μ. απο την επιφάνεια. Τον καθαρισμό των θαλασσών μας ανέλαβε αμέσως μετά το τέλος του πολέμου το Πολεμικό μας Ναυτικό καταβάλλοντας υπεράνθρωπες προσπάθειες που δεν ήταν όμως χωρίς απώλειες ανδρών και ενός ναρκαλιευτικού. Η ναρκαλιεία βασίστηκε στα αρκετά ακριβή στοιχεία για τα ναρκοπέδια που έδωσαν οι κατακτητές μετά την ήττα τους.
Από κεί και πέρα η έρευνα των ναυαγίων ήταν μια υπόθεση ιδιαίτερα δύσκολη. Και αυτό οφειλεται λόγω της κακής ορατότητας στο βυθό της θάλασσας. Ως αίτια θεωρούνται τα έργα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια ( Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, επέκταση λιμανιών Πάτρας-Αιγίου-ρύπανση κτλ)
Εξειδικευμένα στη παρούσα φάση εμείς θα ασχοληθούμε με τεσσερα συγκεκριμένα ναυάγια τα οποία βυθίστηκαν μεν στον Πατραικό κόλπο αλλά είναι τα πιο κοντινά στις ακτές της Αιτωλοακαρνανίας: Το ελληνικό εμπορικό πλοίο «Άγιος Νεκτάριος», το ελληνικό πετρελαιοκίνητο εμπορικό «Άγιος Γεώργιος» το ναυάγιο του νορβηγικού εμπορικού ατμόπλοιου Svein Jarl, καθώς και το Μargueritte που μετέφερε Ιταλούς αιχμαλώτους ήταν το πιο πολύνεκρο ναυάγιο που συνέβη τα νεότερα χρόνια.
Άγιος Νεκτάριος
Ο «Άγιος Νεκτάριος» ναυπηγήθηκε το 1944 στην Αγγλία. Έπειτα εκτελούσε δρομολόγια με ελληνική σημεία από την Ελλάδα προς την Ιταλία και άλλους προορισμούς. Το μήκος του πλοίου δεν ξεπερνούσε τα 40μ. Το τελευταίο του ταξίδι έμελε να είναι εκείνο προς την Τεργέστη, το οποίο πραγματοποίησε το Μάρτιο του 1963. Μετέφερε 646 δέματα βαμβακόσπορο. Η αιτία βύθισης του ήταν η φωτιά που ξέσπασε στο πλοίο, ενώ βρισκόταν κοντά στον ανατολικό κάβο της νήσου Οξιάς, η οποία βρίσκεται στη νοτιοδυτική γωνιά της Αιτωλοακαρνανίας, στις εκβολές του Αχελώου. Το πλοίο είναι βυθισμένο περίπου 38μ από την επιφάνεια της θάλασσας. Αξιοσημείωτο στην όλη υπόθεση ήταν ότι για πολύ καιρό στην επιφάνεια του νερού επέπλεε μέρος του βυθισμένου φορτίου, που αποτελούνταν από βαμβακόσπορο, ο οποίος ως γνωστόν είναι πιο ελαφρύς από το νερό. Αυτό το στοιχείο οδήγησε πιο εύκολα στη πιστοποίηση της ταυτότητας του εν λόγω ναυαγίου.
Άγιος Γεώργιος
Βυθίστηκε το Νοέμβριο του 1944-ενώ εκτελούσε το δρομολόγιο Πάτρα-Πρέβεζα-στη θαλάσσια περιοχή κοντά στο νησάκι «Άγιος Σώστης» Μεσολογγίου λόγω πρόσκρουσης σε νάρκη. Τα ναρκοπέδια τότε δεν είχαν ακόμα καθαριστεί και τα δρομολόγια εκτελούνταν από θαλάσσιες διαδρομές που είχαν υποδείξει οι αρχές. Το ναυάγιο αυτό κόστισε τη ζωή στα 27 μέλη του πληρώματος και τον κυβερνήτη του πλοίου. Σήμερα βρίσκεται σε βάθος 43 μέτρων και έχει σχεδόν διαλυθεί λόγω της σφοδρής έκρηξης από την πρόσκρουση στη νάρκη. Μαρτυρίες κατοίκων αναφέρουν ότι πολλά εμπορεύματα του εν λόγω πλοίου ξεβράστηκαν στις παρακείμενες ακτές
Svein Jarl.
Την ίδια τύχη με το Άγιος Γεώργιος είχε 4 χρόνια αργότερα το νορβηγικό πλοίο Svein Jarl, το οποίο προσέκρουσε και αυτό σε νάρκη και βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά. Είχε ναυπηγηθεί το 1943, στο Τrondheim. Και είχε αποπλεύσει στις 16 Ιανουαρίου 1948 απ΄ το λιμάνι της Πάτρας, με γενικό φορτίο και προορισμό την Αμβέρσα. Έπλεε κοντά στις εκβολές του Εύηνου ποταμού όταν το πρωραίο τμήμα του κομματιάστηκε από μια ξεχασμένη νάρκη. Έχασαν τη ζωή τους και τα 22 μέλη του πληρώματος.σύμφωνα με τη νορβηγική ιστοσελίδα warsalors.com.
Marguerite
Το πιο πολύνεκρο ναυάγιο στη νεότερη ιστορία του τόπου μας. Βυθίστηκε το 1943 και αυτό από νάρκη ανοικτά της νήσου Οξιάς, στις εκβολές του Αχελώου. Μετέφερε 544 Ιταλούς αιχμαλώτους και 5 Γερμανούς μέλη του πληρώματος από την Κεφαλλονιά στη Πάτρα. Το πλοίο το οποίο κατασκευάστηκε το 1918 είχε επιταχτεί από τις Γερμανικές δυνάμεις κατοχής για να μεταφέρει τους Ιταλούς αυτούς αιχμαλώτους, οι οποίοι ανήκαν στη μεραρχία Aqui η οποία έχασε 10.000 άνδρες στην Κεφαλλονιά ύστερα από συγκρούσεις με τους πρώην συμμάχους τους Γερμανούς. ( Από αυτά τα γεγονότα ήταν εμπνευσμένη και η γνωστή χολυγουντιανή ταινία «Το μαντολίνο του Λοχαγού Κορέλι»
Πηγές:
Χρ. Ντούνη "Τα ναυάγια στις Ελληνικές θάλασσες, Τόμος 2ος
Αντιναυάρχου Αριστείδη Γιαννόπουλου "Η ναρκαλιεία στις Ελληνικές θάλασσες 1944-1949
Tα ναυάγια του Πατραικού, http://www.geocities.com/wrecksofpatraikos/
Σύλλογος Ερασιτεχνών Αυτοδυτών « Τυθύς» http://www.scubadive.gr/
Norwegian Ship Lists http://www.warsalors.com/
(πηγη http://agrinio-news.blogspot.com/)